Suriye, İnsan Hakları Savunucularını Serbest Bırakmalıdır!

Suriye'de Hafız Esad'ın ölümünden sonra 2000 yılında iktidara gelen oğul Beşşar Esad insan hakları alanında bazı adımlar atacağına dair uluslararası topluma söz vermiş ve geçen 10 yıllık süreye rağmen ülkede haksız tutuklama ve keyfi gözaltı gibi muamelelerin devam etmesi, insan hakları savunucularının askeri mahkemelerde yargılanması Suriye'de eski dönemlere kıyasla aslında fazla bir şeyin değişmediğini göstermiştir.

2009 yılı 14 Ekim tarihinde 78 yaşındaki insan hakları savunucusu Avukat Haysem al Malih hükümete yönelik eleştirileri nedeniyle tutuklanmıştır. Uluslararası toplumun tüm çağrılarına rağmen 78 yaşındaki avukatı askeri mahkemede yargılayan Suriye yönetimi avukata 3 yıl hapis cezası vermiştir. Şu an 79 yaşında olan avukat 60 civarında mahkumun kaldığı 60 metrekarelik bir koğuşta tutulmaktadır.

Haysem el Malih Suriye'de en yaşlı tutuklu olarak bilinmektedir. Ayrıca yine düşünce suçu kapsamında 19 yaşında Tal al Mallouhi adında bir bayan da en genç tutuklu olarak Suriye hapishanelerinde tutulmaktadır.

Kürt asıllı insan hakları savunucusu Mustafa İsmail 2009 Aralık ayından beri gözaltında tutulmaktadır. Mustafa İsmail tutuklanmadan önce Londra'daki bir haber sitesine gönderdiği yazıda kendisinin Halep'te bulunan askeri üsse çağrıldığını işkence ve kötü muameleye maruz kalabileceğini ifade etmiştir.

2009 yılında Muhanned el Haseni isimli insan hakları savunucusu tutuklanmış ve halen hapiste bulunmaktadır. Muhanned el Haseni geçen hafta hapiste bulunan adi suçluların saldırısına uğramış ve yara almıştır. Yaşanan bu saldırının hapishane yetkililerinin yönlendirmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Aynı yıl tutuklanan Nizar Rastanawi'nin ise hakkında hiç bir bilgi verilmediği ve bu kişinin hapiste maruz kaldığı işkence nedeniyle ölmüş olabileceği söylenmektedir.

Söz konusu tutukluların işkence ve kötü muameleye maruz kalmasıyla ilgili ciddi endişelerimiz bulunmaktadır. Örneğin, Kürt asıllı bir Suriye vatandaşı Ahmed Mamo Kanjo 2004 Mart ayında haksız olarak gözaltına alınmış ve iki ay boyunca işkence ve kötü muameleye maruz kalmıştır. Adli tıp raporlarında belirtildiğine göre Mamo Kanjo işkence sırasında başına aldığı darplar sonucunda hayatını kaybetmiştir.

Suriye'de Baba Hafız Esad döneminden bu yana cebri kayıp ve infaz edilen insan sayısının 17 bin civarında olduğu tahmin edilmektedir. Hali hazırda ülkede 4.500 düşünce suçlusu bulunmaktadır. Bu rakamların ürkütücü yönü göz önüne alındığında uluslararası toplumun konuya müdahil olması ve mevcut tutukluların tutukluluk sürelerinin sona erdirilerek bu türden yaşanabilecek yeni hadiselerin önüne geçilmesi gerekmektedir.

İnsan Hakları ve Mazlumlar için Dayanışma Derneği MAZLUMDER, 2010 yılı Şubat Ayında Suriye'de İnsan Haklarını konu alan raporunu açıklamış, raporla ilgili Suriyeli yetkililerden herhangi bir geri bildirim alamamıştır. Raporun hazırlanması sürecinde Suriyeli yetkililere yaptığımız cezaevlerini inceleme talebi ise kabul edilmemiş ve bu durum tarafımızca Suriye hükümetinin insan hakları örgütlerine göstermek istemediği şeyler olduğu şeklinde yorumlanmıştır.

MAZLUMDER başta olmak üzere uluslararası alanda Suriye'ye dönük çalışmalar yapan birçok insan hakları örgütünün, ulusal ve ulus ötesi yapıların Suriye'de gerçekleşen ihlallerin son bulmasıyla ilgili çağrıları yanıtsız kalmaktadır.

Suriye hükümetine Birleşmiş Milletlerin insan hakları savunucularının korunmasıyla ilgili 144/53 sayılı 9 Aralık 1998 tarihli kararını ve taraf olduğu diğer uluslararası sözleşmeleri hatırlatıyor; ülkede kronik haline gelmiş Müslüman Kardeşler meselesi, Kürt Sorunu gibi konularda barışçıl çözümler üretmesi, halen yurt dışında bulunan muhaliflerin geri dönüşünün önünün açılması; insan hakları savunucularına, siyasi muhaliflere yönelik haksız gözaltı, keyfi tutuklama ve kötü muamele gibi uygulamalara son vermesi çağrısında bulunuyoruz.

Ahmet Faruk ÜNSAL

MAZLUMDER Genel Başkanı